Balkon ve Bahçe
Alerjik Tepki Oluşturmayan Bahçe Bitkileri
Bahçede geçirdiğiniz her saat hapşırmayla, kaşınan gözlerle veya boğaz kuruluğuyla bitiyorsa sorun genellikle bakım alışkanlığınızda değil, bitki seçiminizde olur. Alerjinin ana kaynağı rüzgârla taşınan hafif polen, keskin kokulu uçucu yağlar ve bazı bitkilerdeki tahriş edici bitki suyudur. İyi haber şu: aynı görünümü veren, aynı mevsimde çiçek açan ama çok daha az tepki üreten alternatifler var. Aşağıda alerji dostu bahçe bitkiler seçerken hangi kriterlere bakmanız gerektiğini, hangi türleri hangi türle değiştirebileceğinizi ve bahçe kurulumunda alerjiyi azaltan pratik ayarları bulacaksınız.
Alerji Riskini Belirleyen 4 Kriter
Bir bitkiyi listenize almadan önce şu dört soruyu sorun. Karar vermeniz kolaylaşır.
- Tozlaşma biçimi: Rüzgârla tozlaşan bitkiler bol ve hafif polen üretir; havada asılı kalır. Böcek ve arı ile tozlaşanların poleni ağır ve yapışkandır, solunum yoluna kolay girmez. Tercih ikinci gruptan olsun.
- Çiçek yapısı: Katmerli, dolgun, çok taç yapraklı çiçekler daha az polen salar. Tepesi açık, sarkık başlıklı çiçekler daha çok.
- Bitki cinsiyeti: Bazı ağaç ve çalılarda erkek bireyler polen üretir, dişi bireyler üretmez. Fidan alırken dişi klon seçmek büyük fark yaratır.
- Bitki suyu ve tüyler: Süt kıvamında beyaz öz salgılayan ya da yapraklarında dikensi tüy bulunan türler temas alerjisi yapar. Budarken eldiven şart olan bitkiler bu gruptadır.
Güvenli Kabul Edilen Bitki Grupları
Çiçekler ve mevsimlikler
Böceklerle tozlaşan, yoğun kokusu olmayan türler öne çıkar.
- Hercai menekşe ve menekşe: alçak, kokusu hafif, poleni ağır.
- Aslanağzı: kapalı çiçek yapısı poleni içeride tutar.
- Petunya, begonya, sardunya: balkonda en rahat üçlü.
- Lale, sümbül yerine düşük kokulu lale çeşitleri; nergiste koku hassasiyeti olanlar dikkatli olmalı.
- Katmerli gül çeşitleri: yabani, tek katlı güllere göre daha az polen.
- Hosta, kanna, gündüzsefası benzeri geniş yapraklı süs bitkileri: çiçekten çok yapraklarıyla etkili.
Yeşillik ve zemin örtüleri
Çim, en sık gözden kaçan polen kaynağıdır. Uzun bıraktığınızda başaklanır ve polen salar.
- Çimi düşük tutun ya da tamamen bırakın.
- Yerine dianthus, sedum, kaya koruğu, mikroklover gibi alçak örtüler kullanın.
- Çakıl, kabuk malç ve zemin karosuyla yeşil alanı küçültmek polen yükünü doğrudan düşürür.
Ot ve yenilebilir bitkiler
Mutfağa yönelik yetiştiricilik genelde güvenlidir; bitkileri çiçeklenmeden hasat ettiğiniz için polen sorunu neredeyse yoktur. Fesleğen, maydanoz, nane, biberiye, kekik bu açıdan rahat. Yalnız koku hassasiyeti olan biri için biberiye ve lavanta yoğun gelebilir; bunları oturma alanının rüzgâr yönünde değil, arka sıralara koyun. Sebze tarafında domates, salatalık, biber, marul gibi türler alerjik tepki listesinde nadiren geçer.
Değiştirme Tablosu: Riskli Yerine Ne Ekilir
| Sık kullanılan riskli tür |
Sorunun kaynağı |
Alternatif |
| Erkek dut, ceviz, kavak, huş |
Rüzgâr poleni, yoğun ve uzun süreli |
Dişi klonlar, süs eriği, manolya, defne |
| Servi, ardıç, sedir |
İnce polen, erken mevsimde başlıyor |
Porsuk (dişi), taflan, şimşir |
| Yüksek çim, yabani buğdaygiller |
Başaklanma dönemi polen |
Sedum, mikroklover, çakıl-malç kombinasyonu |
| Papatya, kasımpatı, ayçiçeği |
Açık tepsi çiçek, temas ve solunum tepkisi |
Aslanağzı, katmerli gül, petunya |
| Sütleğen türleri, zakkum, difenbahya |
Tahriş edici veya toksik öz suyu |
Hosta, eğreltiotu, kanna |
| Yasemin, zambak, sümbül |
Ağır koku, baş ağrısı ve tıkanıklık |
Hafif kokulu lale, menekşe, begonya |
Bitki Seçiminden Sonrası: Kurulum Ayarları
Doğru türü seçmek işin yarısı. Bahçenin kurgusu da tepkiyi belirler.
- Sulamayı yerden yapın. Yapraktan ve havadan sulama küf sporunu artırır. Damla sulama toprağı ıslatır, yaprağı kuru tutar; küf alerjisi olanlar için en net kazanç bu.
- Toprağı kapatın. Açık ve kuru toprak toz kaldırır. Malç veya çakıl örtüsü tozu bastırır. Buna karşılık aşırı nemli, çürüyen organik malç küf üretir; dengeyi kaba taneli malçla kurun. Toprak ve besin seçimini anlatan bölümdeki karışım oranları burada işinize yarar.
- Saksıyı bilinçli seçin. Kapalı balkonda gözenekli toprak saksılar nemi dışa verir, taban tabağında su birikmesini azaltır. Sürekli su tutan tabaklar sivrisinek ve küf demek.
- Kimyasal ilacı azaltın. Sprey formundaki böcek ilaçları solunum yolunu tahriş eder. Faydalı böcek, tuzak ve elle toplama gibi doğal yöntemler kapalı balkonda daha güvenli.
- Alet tercihine dikkat. Ü