Kuzeye bakan bir balkon, üst kattaki komşunun geniş tentesi ya da karşı binanın gölgesi… Balkonunuz gün boyu doğrudan güneş almıyorsa bitki seçiminde yapılacak ilk iş, ışığı dürüstçe ölçmek. Çünkü "gölge" tek bir şey değil. Yarı gölgede fesleğen bile idare eder, derin gölgede en dayanıklı yeşillikler bile yavaşlar. Aşağıda az ışık balkon bitkileri arasında karar verirken bakmanız gereken ölçütleri, tür tür karşılaştırmayı ve bakımda değişen kuralları bulacaksınız.
Etiketlerdeki "gölge sever" ifadesi çok geniş. Kendi balkonunuzu şu üç kategoriden birine yerleştirin:
Pratik test: Öğle vakti balkonda gazete okuyabiliyor musunuz? Rahatça okunuyorsa parlak gölgedesiniz. Zorlanıyorsanız derin gölgeye yakınsınız ve bitki listeniz belirgin şekilde kısalır. Bu noktada yapay destek düşünenler için balkon aydınlatması konusunu ayrıca ele aldığımız sayfa işe yarar; bitki yetiştirme lambaları derin gölgede oyunu değiştirir.
Aşağıdaki tablo, en sık tercih edilen gölge bitkilerini ışık ihtiyacı ve bakım zorluğu açısından yan yana koyuyor.
| Bitki | Uygun ışık | Bakım zorluğu | Not |
|---|---|---|---|
| Hosta | Parlak gölge – yarı gölge | Kolay | Geniş yapraklı, kışın toprağa çekilir |
| Eğrelti (nefrolepis) | Parlak gölge | Orta | Nem sever, kuru havadan çabuk etkilenir |
| Fatsia / sarmaşık (hedera) | Parlak – derin gölge | Kolay | Sarkıtma ve perde etkisi için ideal |
| Begonya (yapraklı türler) | Parlak gölge | Orta | Az ışıkta bile renkli yaprak verir |
| Impatiens (camgüzeli) | Yarı gölge | Kolay | Gölgede çiçek isteyenler için en garantili seçenek |
| Fuşya | Yarı gölge | Orta | Sıcak öğle güneşinden hoşlanmaz |
| Zamiokulkas / sansevierya | Derin gölge | Çok kolay | Kapalı balkonlar için; dona dayanmaz |
| Nane, maydanoz, frenk soğanı | Yarı gölge | Kolay | Aromatikler arasında gölgeyi en iyi kaldıranlar |
Yenilebilir bitkiler tarafında beklentiyi ayarlamak gerekiyor. Domates, biber, patlıcan gibi meyve veren sebzeler günde en az 6 saat güneş ister; gölgede yaprak yapar, ürün vermez. Buna karşılık marul, ıspanak, roka, pazı gibi yaprak sebzeleri yarı gölgede iyi sonuç verir, hatta yazın daha az acılaşır. Sebze tarafını ciddiye alacaksanız sebze bahçesi kurulumu ve aromatik bitkiler için hazırladığımız içerikler ışık ihtiyaçlarını tür tür veriyor.
Gölge bitkileri güneşli balkondakiyle aynı programla sulanırsa çürür. Aklınızda tutmanız gerekenler:
Gölge ve nem birleşince mantar hastalıkları, sümüklüböcek ve unlubit riski artar. Yaprak altlarını düzenli kontrol edin, saksıları birbirine yapıştırmay